<p></p><h1 id="f1127535-ba72-4b94-90b5-c4827c473389" data-toc-id="f1127535-ba72-4b94-90b5-c4827c473389" style="font-size: 32px; line-height: 1.2;">Inleiding</h1><p style="text-align: justify;">Het was een mooie zomeravond in 2014 toen ik vanuit mijn executive suite in het elegante Onegin Hotel over Jekaterinenburg uitkeek. Op de grens van Europa en Azië groeide deze stad uit tot een betekenisvolle verbinding tussen culturen, handelsroutes en de toegang tot Siberië.</p><p style="text-align: justify;">Ik sloot mijn ogen en stemde mij af op de energie van het land. De eerste lagen voelden verstild, bijna leeg. Maar daaronder openbaarde zich een diepere onderstroom. Wat ik daar ontmoette, schrok mij af: de zware lading van twee continentale krachten, verwikkeld in een existentiële strijd die zich als in slow motion voltrok. Aanvankelijk dacht ik dat het me niet echt was gelukt om contact te maken met het land. Misschien ben ik gewoon vermoeid van het reizen, dacht ik, en ik liet het verder voor wat het was. In de jaren daarna ben ik me steeds meer gaan realiseren hoe treffend en betekenisvol deze ogenschijnlijk eenvoudige fenomenologische ervaring eigenlijk was.</p><p style="text-align: justify;">In dit artikel nodig ik je uit om samen te onderzoeken wat macht werkelijk is, en hoe we daar professioneel en ethisch mee om kunnen gaan. Omdat dit onderwerp groot en gelaagd is, heb ik ervoor gekozen er een reeks van te maken. In dit eerste artikel onderzoek ik de definities en beperkende overtuigingen die we vaak met macht verbinden.</p><p style="text-align: justify;"></p><h1 id="da7d709e-36c4-44fd-bc50-f038b2d74c4b" data-toc-id="da7d709e-36c4-44fd-bc50-f038b2d74c4b" style="font-size: 32px; line-height: 1.2;">Macht als beladen begrip</h1><p style="text-align: justify;">Het woord <strong>macht</strong> is beladen. Het roept associaties op met invloed en kracht, maar ook met onmacht en afhankelijkheid. Daardoor worden macht en machtsmisbruik vaak bijna vanzelf met elkaar verbonden. Dat zien we terug in het bekende gezegde: macht corrumpeert, en absolute macht corrumpeert absoluut.</p><p style="text-align: justify;">Gezegden als deze drukken vaak breed gedeelde overtuigingen uit. Dat is begrijpelijk, omdat veel mensen ervaren hebben hoe macht kan verleiden tot misbruik. Tegelijk is onze verhouding tot macht diep persoonlijk. Vanuit vroeg aangeleerde patronen reageren we er vaak op door de macht te grijpen, ervoor terug te deinzen, of ons eraan te onderwerpen.</p><p> </p><h1 id="fdc9fa6f-cfbe-4932-9c19-2eee0b07c3af" data-toc-id="fdc9fa6f-cfbe-4932-9c19-2eee0b07c3af" style="font-size: 32px; line-height: 1.2;">Macht is meer dan dominatie</h1><p style="text-align: justify;">Toch is dat niet het hele verhaal. Macht is op zichzelf niet positief of negatief, maar krijgt betekenis door de manier waarop zij wordt gebruikt. Het Oxford Learner’s Dictionary omschrijft power onder meer als het vermogen om mensen of dingen te beïnvloeden of te controleren, en ook als bevoegdheid of gezag. Daarmee wordt macht meer dan alleen dominantie: zij verwijst ook naar vermogen, invloed en handelingsruimte.</p><p style="text-align: justify;">In dezelfde lijn definieert Claude Steiner macht als: “<em>Power is the capacity to create change against resistance or to resist unwanted change.</em>” In die formulering wordt macht niet beperkt tot controle over anderen. Macht verwijst dan ook naar het vermogen om richting te geven, te begrenzen, stand te houden en iets in beweging te zetten.</p><p style="text-align: justify;"></p><h1 id="87c82bf6-bc86-4241-bf5c-1dfd3d9e149c" data-toc-id="87c82bf6-bc86-4241-bf5c-1dfd3d9e149c" style="font-size: 32px; line-height: 1.2;">Liefde als bron van kracht</h1><p style="text-align: justify;">Steiner helpt om macht nog op een andere manier te begrijpen. Hij noemt liefde namelijk de fundamentele bekrachtigende kracht in menselijke relaties. In de taal van de Transactionele Analyse krijgt die liefde vorm in de positieve stroke: <em>een daad van erkenning die de ander bevestigt en versterkt</em>. Wanneer liefde en erkenning schaars worden, ontstaat eerder onmacht. Wanneer zij vrijer kunnen stromen, groeit ook persoonlijke kracht.</p><p style="text-align: justify;">Vanuit dat perspectief is macht niet alleen iets dat je uitoefent over anderen, maar ook iets dat groeit in de kwaliteit van contact. Steiner wijst erop dat macht veel breder is dan louter controle, en noemt onder meer bronnen als gegrondheid, passie, liefde, communicatie, informatie, transcendentie en ook controle. Juist daar wordt zichtbaar dat macht haar meest volwassen vorm niet vindt in overheersing, maar in samenhang.</p><p style="text-align: justify;"></p><h1 id="4f609639-e289-4bc0-857e-93c0f18ef0fa" data-toc-id="4f609639-e289-4bc0-857e-93c0f18ef0fa" style="font-size: 32px; line-height: 1.2;">Macht en liefde als elkaars verdieping</h1><p style="text-align: justify;">Hier raakt Steiner ook aan de kern van de Transactionele Analyse. Werkelijke macht vraagt om een heldere Volwassene die waarneemt en onderscheid maakt, om een Verzorgende Ouder die beschermt en voedt, en om een vrij Kind dat spontaniteit, levendigheid en intimiteit inbrengt. Waar de Kritische Ouder de stroom van liefde en erkenning blokkeert, ontstaan machtsspelen, scripts en onmacht. Waar liefde, informatie en erkenning weer vrijer kunnen stromen, wordt macht minder een middel tot beheersing en meer een vermogen tot verbinding, begrenzing en bewuste verandering. </p><p style="text-align: justify;">Macht en liefde worden vaak als tegengestelden gezien, alsof de één zacht maakt waar de ander hard moet zijn. Maar misschien ligt juist daar een misverstand. Liefde zonder macht blijft soms steken in verlangen, in goede bedoelingen zonder werking. Macht zonder liefde verhardt gemakkelijk tot beheersing. Pas wanneer beide vrij kunnen stromen, komen zij werkelijk tot hun recht. Dan geeft liefde richting, menselijkheid en geweten aan macht, terwijl macht liefde de stevigheid geeft om te beschermen, te begrenzen en verandering mogelijk te maken.</p><p></p><h1 id="ca893b75-ee1e-41f1-a3cf-b7c58b22d10c" data-toc-id="ca893b75-ee1e-41f1-a3cf-b7c58b22d10c" style="font-size: 32px; line-height: 1.2;">Macht op wereldschaal en in het klein</h1><p style="text-align: justify;">Als ik terugdenk aan die zomeravond in Jekaterinenburg, begrijp ik mijn ervaring niet langer alleen als een persoonlijke indruk, maar ook als een ontmoeting met een krachtenveld dat zich sindsdien steeds zichtbaarder heeft ontvouwd tussen Rusland, Oekraïne, Europa en het Westen. Wat het land mij toen liet voelen, was de paradox dat in hetzelfde krachtenveld zowel de onvermijdelijkheid van het conflict als de kiem van zijn oplossing besloten ligt. Beide worden uiteindelijk zichtbaar in de persoonlijke ontmoeting, gedragen door een gedeelde geschiedenis en een gezamenlijke toekomst.</p><p style="text-align: justify;">In zo’n conflict wordt zichtbaar hoe macht, wanneer zij losraakt van wederkerigheid, waarheid en menselijkheid, kan verharden tot een kracht die scheidt, beschadigt en ontwricht. Tegelijk roept deze werkelijkheid om een autonome vorm van macht: een macht die vanuit de Volwassene heldere grenzen stelt zonder de ander als ‘niet-OK’ weg te zetten, die de feitelijke waarheid blijft dienen, en die de destructieve dramadriehoek doorbreekt door te blijven kiezen voor bescherming, menselijke verbinding en een rechtvaardige vrede.</p><p style="text-align: justify;">Misschien begint de meest wezenlijke oefening daarom niet alleen aan onderhandelingstafels, maar ook in het klein: in hoe wij omgaan met verschil, spanning en kwetsbaarheid; in hoe wij spreken zonder te verharden, begrenzen zonder te vernederen, en de ander mens laten blijven. Daar, in die dagelijkse praktijk, kunnen liefde en macht elkaar misschien het meest werkelijk ontmoeten.</p><p style="text-align: justify;"></p><h1 id="2c7f35de-bea9-4bc8-9355-9348194c265c" data-toc-id="2c7f35de-bea9-4bc8-9355-9348194c265c" style="font-size: 32px; line-height: 1.2;">Afstemmen op de toekomst</h1><p style="text-align: justify;">Misschien ligt hier ook de poort naar een nog diepere laag. Want als macht niet alleen gaat over invloed, begrenzing of handelingskracht, maar ook over datgene wat werkelijkheid helpt vormen, dan opent zich een fundamenteler perspectief. Dan verschuift de vraag van: <strong>hoe hanteer ik macht? naar: wat is macht eigenlijk in haar meest wezenlijke vorm?</strong> In het volgende artikel wil ik daarom een brug maken naar een oud begrip uit de Egyptische traditie: <strong>Heka</strong> — niet als curiositeit uit het verleden, maar als een venster op macht als scheppende kracht.</p><p style="text-align: justify;"></p><p style="text-align: justify;"></p><p style="text-align: justify;"></p><p style="text-align: justify;"></p><p></p><p></p>

Ontdek een verdiepend perspectief op macht, liefde en ethiek. Over persoonlijk leiderschap, begrenzing, verbinding en een volwassen omgang met macht.

Hanteren van macht

Learn how to grow and scale your online course business using our online course platform. EzyCourse blog is designed to teach you how to create and sell online courses.

Hanteren van macht

Hanteren van macht

Related Posts

De essentie van macht

Het vinden van je purpose (je levensdoel)

Autonomie in verbinding

Je plek innemen

De kunst van het ontspannen