Blog | Persoonlijk Leiderschap

Hoe je de ontwikkelingen op het gebied van leiderschap bewust kunt modelleren?

Leiderschap is een complex en veelzijdig kennisgebied. Persoonlijk Leiderschap is hiervoor de basis. In deze blog beschrijf ik een aantal ideeën om persoonlijk leidershap toe te passen in de praktijk. Deze keer gaat het over: ‘Hoe je de ontwikkelingen op het gebied van leiderschap bewust kunt modelleren?’.

 

Wat is modelleren?

Modelleren is een methode voor competentieoverdracht afkomstig uit het Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP). Simpel gezegd is het leren van een model. Iemand die over een bekwaamheid beschikt waarover je iets wilt leren. Dit is een intuïtieve manier van leren die we, van kinds af aan, allemaal gebruiken. We zien iemand iets doen en denken, hé dat wil ik ook! Voor professionele ontwikkeling kun je dit intuïtieve proces bewust inzetten om je competenties te verbreden.

Om bewust te modelleren ga doelgericht op zoek naar experts op verschillende gebieden. Deze experts ga je bestuderen door systematisch en tot in de details te observeren hoe ze een bepaalde doelvaardigheid excellent uitvoeren. Hierbij let je op verschillende aspecten, waaronder: ‘de verbale- en non-verbale communicatie, waarden, overtuigingen en de strategieën voor succes’.

 

Modelleren en leiderschapsontwikkeling

Modelleren kunnen we ook gebruiken voor leiderschapsontwikkeling. De eerste leiderschapstheorieën keken vooral naar de karaktereigenschappen (traits) van succesvolle leiders, vaak in een militaire of politieke context. Historische voorbeelden hiervan zijn de Chinese Generaal Sun-Tzu en de Griekse filosoof Plato. Later zijn hier andere stromingen en perspectieven op leiderschap aan toegevoegd. 

De opvoeding die je van je ouders kreeg was je eerste ervaring met het ontvangen van leiderschap. Daar waar je in je latere leven verantwoordelijkheid gaat dragen, zul je vaak merken dat je onbewust veel van je ouders hebt gemodelleerd. 

Terwijl ik deze blog schrijf ben ik me bewust van de kwaliteiten die ik in mijn ouders zie. De creativiteit van mijn moeder. Hoe ze onvermoeid doorgaat om mensen bij elkaar te houden. Haar aandacht is veel op de ander gericht en ze heeft een enorm talent om onder alle omstandigheden iets van de situatie te maken.

Mijn vader volgt zijn eigen weg. Hij springt meteen in het diepe en vertrouwd erop dat alles in het leven altijd goed komt. Hoewel zijn aandacht veel naar binnen is gericht, heeft hij een enorm vermogen om onvoorwaardelijk te geven. In beide zie ik een dankbaarheid voor wat ze hebben en een enorm vermogen om het beste van zichzelf te geven.

Beide beweging, en de uitdagingen die erbij horen, herken ik in de manier waarop ik omga met verantwoordelijkheid dragen en leiderschap. Het liefst spring ik meteen in het diepe. Als ik eenmaal aan het zwemmen ben, besteed ik veel tijd aan het ontdekken wat werkt én hoe ik anderen daarbij kan betrekken.

Ik maak de vooronderstelling dat ook jij heel veel kwaliteiten van je ouders, of andere voor jou belangrijke personen, hebt gekregen. Vanuit de liefde voor wat je hebt gekregen kun je de ruimte creëren om bewust te modelleren. Dit brengt je naar de kern van authentiek leiderschap:

  • Wie ben ik?
  • Waar ga ik naar toe?
  • Waarom ga ik daar naartoe?

  

Toepassen in de praktijk

Stel je wilt een inspirerende leider of mooi managementboek modelleren. Dit proces gaat als volgt:

  • Je kiest een doelvermogen waar je iets over wilt leren of dat je verder wilt ontwikkelen
  • Je zoekt experts die excelleren in het gekozen doelvermogen
  • Je observeert, codeert en kopieert de werkwijze van deze experts
  • Je integreert de geleerde patronen in de kernvragen voor authentiek leiderschap
    • Wie ben ik?
    • Waar ga ik naar toe?
    • Hoe kan dit doelvermogen mij daarbij helpen?
    • Waarom ga ik daar naar toe?
    • Welke andere keuzemogelijkheden heb ik nu ter beschikking?

  • Je maakt het geleerde overdraagbaar
  • Je draagt het geleerde over aan anderen.

 

Verdieping

Ontwikkelingen op het gebied van leiderschap zijn vaak een reactie op grote maatschappelijke veranderingen én de perspectieven van eerdere generaties. Zo zien we een ontwikkeling van:

  • Karaktereigenschappen
  • Gedragsbenadering - leiderschapsstijlen
  • De situationele benadering             
  • Nieuw leiderschap – charismatisch en transformationeel
  • Relationele benaderingen – gedistribueerd, sociaal en ecologisch


Ook in je ontwikkeling als leider zijn het vaak de grote uitdagingen die je uitnodigen om een volgende stap te zetten. Naast individuele experts en inspirerende personen kun je ook kennisgebieden en hun ontwikkeling modelleren. Hierboven staan een aantal stromingen genoemd. Daarbinnen vind je tientallen specialisaties die ieder een eigen kwaliteit toevoegen aan het kennisgebied.

Bij ISEMI werken we met persoonlijk, professioneel en verbindend leiderschap - specialisaties vanuit de brede stromingen van nieuw leiderschap en de relationele benaderingen.  

Er is vaak een inspirerende relatie tussen je eigen levensverhaal (script) en het levensverhaal van de experts die je uitzoekt om te modelleren. Toen ik in 2004 Hoofd Beveiliging van Babylon en het Vredespaleis in Den Haag werd, mocht ik gaan leidinggeven aan twee teams van in totaal 30 mensen. Vertrouwende dat alles goed zou komen was ik in het diepe gesprongen. Ik besteedde veel tijd aan het ontdekken wat werkt én hoe ik mensen daarbij kon betrekken. 

Kort daarvoor had ik de biografie van Nelson Mandela gelezen, getiteld “De lange weg naar vrijheid”. In mijn jeugd heb ik veel te maken gehad met pesten en diverse vormen van geweld.  In het levensverhaal van Nelson Mandela zie ik de kwaliteit om vanuit een ‘hoor er niet bij positie’ (injunctie) naar een ‘wat fijn dat ik er ben’ (permissie) te komen. 

Ik wist toen nog niet (bewust) wat modelleren was. Maar ik had voor het eerst een eigen kantoor gekregen. Daar hing ik een A3 poster van Nelson Mandela op. Het was zo’n inspiratie en succesposter die je in die tijd veel had, met een foto en Quote van een inspirerend persoon. Ieder dag keek ik even naar de poster. Soms dacht ik terug aan een van de vele ervaringen die Nelson had beschreven, zoals de keer dat hij op robbeneiland zijn nette pantalon moest inruilen voor een gevangenis outfit. Hoe hij dit stelling weigerde en tegelijkertijd toch respectvol en in contact met de bewaarders kon blijven. 

Soms als ik voor een uitdaging stond om mensen te motiveren of mee te nemen in een veranderingsproces, dan bedacht ik even ‘hoe zou Nelson Mandela dit aanpakken”. Niet zozeer qua oplossing maar op gevoelsniveau, hoe zou hij contact hebben gemaakt? Dit heeft mij enorm geholpen om te groeien in mijn leiderschap. Toen ik 2006 een andere aanstelling kreeg ben ik andere opleidingen gaan volgen, heb ik andere leiders, vooronder veel geweldige vrouwelijke leiders, mogen modelleren. 

Jarenlang heb ik niet meer aan Nelson Mandela gedacht, totdat ik in de zomer van 2020 begon met ons nieuwe digitale leerplatform. We wilde graag een gratis ‘signature program’ ontwikkelen waar mensen ons kunnen ontmoeten én al direct mooie resultaten kunnen behalen! Ik zocht naar iets dat echt bij mij paste, waarmee ik mijzelf en de organisatie kon later zien. Ik was met Atie op het landgoed van mijn vader in het Hoog Sauerland in Duitsland. Na een mooie wandeling door de bergen en bossen verzakte ik ’s middags in een lange meditatie. Voor mij ontvouwde zich een visualisatie over autonomie en de langere weg naar vrijheid. Zo is ons programma Autonome Vrijheid ontstaan.

 


Wil je meer weten?

Schrijf je dan nu in voor ons gratis trainingsprogramma Autonome Vrijheid. Hier vind je een compleet basisprogramma voor: Effectieve Communicatie, Persoonlijk Leiderschap, Persoonlijke Ontwikkeling en Professionele Ontwikkeling. Je ontvangt dan iedere maand een persoonlijke uitnodiging voor onze online masterclass via Zoom.